İşçi Hakları, Grevler ve Osmanlı

İŞÇİ HAKLARI, GREVLER VE OSMANLI ÖRNEĞİ

Alınteri kurumadan işçinin hakkının verilmesini savunan bir dinin bayraktarı olarak, Osmanlılarda işçi haklarının durumu nasıldı?

Dünyada ilk " toplu sözleşme" nin Kütahya' da imzalandığı, bu sözleşme ile çini işlerinin haklarının teminat altına alındığı ileri sürülmektedir. Yine incelenildiği taktirde görülmektedir ki, toplu sözleşme ve grev hakkı, sanıldığı gibi bizim Avrupa' dan model aldığımız bir uygulama değildir. Birçok padişahın fermanlarından anlaşıldığına göre, işçiler tarih boyunca ücretlerinin artırılması isteğiyle zaman zaman "grev" yapmışlar ve taleplerine çoğu zaman ulaşmışlardır.

Sultan 3. Murad' ın, Mimar Sinan' a hitaben yazdığı fermanında, işçi gündeliklerinin on iki akçeden on altı akçeye çıkarıldığı ve işçinin bundan memnun olmadığı şöyle anlatılıyor:

" Mehmet Paşa, bina eylediği camide, işçi ve ustalara ferman-ı şerifim üzerine gündelik on altışar akçe ücretlerini verirken, ziyade talep edip ücretimiz arttırılmazsa işi bırakırız anlamında konuşurlarmış. Gereği gibi tembih edesin kim, ferman-ı şerifim üzere on altışar akçe ücretlerini aldıktan sonra taallül ve niza etmeyeler"...

Yine Sultan 1. Ahmed devrinde yaşanan bir olaya bakalım:

Edirne' de inşa edilen handa çalışan işçilerin gündelikleri artırılmış ( ustalar için 24 akçe, amelelere 20 akçe ve çıraklara 18 akçe yevmiye verilmeye başlanmış), fakat çalışanlar yeni ücretleri de beğenmeyerek işi bırakmışlar, herhangi bir şekilde zorlanmaktan çekinmeleri sebebiyle de Edirne civarında bulunan Enez kasabasına gitmişler. Bunun üzerine padişah, Edirne Kadısı' na bir ferman göndermiş.

" Han- ı mebzur bina olunmayıp muattal kalmıştır. ( Han inşaatı yarım kalmıştır)" diye yakınan padişah, ustalarla işçilerin derhal getirtilmesini, ücretlerin yeterli olduğunun anlatılmasını, şayet " bina emini" ve " bina katibi" tarafından ücretlerde keyfi kısıntılar yapılmışsa, bunun mutlak surette engellenmesini emrediyor.

Sonuçta pek çok insani ve vicdani hak gibi, işçi haklarının da başlangıç noktası bu topraklardır.


Yapılan Yorumlar

Henüz kimse yorum yapmamış.

Bu sayfada yer alan bilgilerle ilgili sorularınızı sorabilir, eleştiri ve önerilerde bulunabilirsiniz. Yeni bilgiler ekleyerek sayfanın gelişmesine katkıda bulunabilirsiniz.

Yorum Yapın

Adınız:
E-Mail:
Mesajınız:
Doğrulama: Güvenlik Kodu